الشيخ محمد تقي بهجت
45
جامع المسائل ( فارسي )
فصل ششم چند مسأله حكم زمين موات در كنار نمكذار 1 - اگر در جنب مُملحة كه زمين نمكدار است ، و آن از معادن ظاهره است ، و حكم آن گذشت زمينى باشد از موات به طورى كه اگر آب در آن اجراء شود نمك مىشود ، زمين مذكور ، به احياى آن براى اين جهت ، مملوك محيى مىشود ؛ و به شروع در احياء كه تحجير است احق مىشود به تملَّك به احياء ؛ و اقطاع آن زمين از جانب امام اصل عليه السلام براى اين جهت يا سائر جهات ، واقع در مملوك شخص شريف خود ايشان است . مملكيّت احيا در معادن باطنه 2 - احياء معادن باطنه در اراضى مباحه يا موات ، مملِّك آن است و شروع تحجير است ؛ و تمام تملَّك و احياء ، به بلوغ معدن است . و اگر پس از شروع ، اهمال در اتمام كرد بدون عذر ، حاكم شرع اجبار بر اتمام يا رفع يد مىنمايد ؛ و اگر عذرى اظهار نمود يا دانست ، امهال مىشود تا زمان ارتفاع عذر . هم چنان كه معدن باطن ، متملك به احياء مىشود ، حريم آن هم مملوك مالك معدن مىشود ؛ و آن ، مواضع حاجت صاحب معدن است به آن براى وقوف كاركنان و رفت و آمد به آن محلّ و جاى دوابّ براى حمل و نقل و محل ريختن خاك آن معدن . و با استثناء حريم ، مانعى از حفر ديگرى براى همان معدن نيست ، با اتّساع آن و اختصاص هر كدام به حريم خود .